Kalendarz konsultacji

Grudzień 2018

Events calendar
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Events of the day 11 Grudzień 2018 (wtorek)
Events of the day 12 Grudzień 2018 (środa)
Events of the day 13 Grudzień 2018 (czwartek)
Events of the day 14 Grudzień 2018 (piątek)
Events of the day 15 Grudzień 2018 (sobota)
Events of the day 16 Grudzień 2018 (niedziela)
Events of the day 17 Grudzień 2018 (poniedziałek)
Events of the day 18 Grudzień 2018 (wtorek)
Events of the day 19 Grudzień 2018 (środa)
Events of the day 20 Grudzień 2018 (czwartek)
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Konsultacje społeczne - funkcje, zasady, cele

Konsultacje społeczne to proces, w którym przedstawiciele władz gminy przedstawiają mieszkańcom swoje zamierzenia dotyczące ich w sposób bezpośredni lub pośredni. Konsultacje społeczne pozwalają nawiązać dialog z mieszkańcami. Tym samym pozwalają w wielu przypadkach uniknąć problemów i konfliktów społecznych i wzmacniają legitymizację decyzji.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami samorząd gminny jest zobowiązany przeprowadzić konsultacje społeczne w wypadkach określonych ustawowo oraz w innych sprawach ważnych dla lokalnej społeczności.

Konsultacje społeczne jako proces składają się z następujących etapów:

  1. informowanie mieszkańców o planowanych  przedsięwzięciach;
  2. prezentacja projektów,  planów itp. wraz z ich konsekwencjami;
  3. uzyskanie opinii od mieszkańców/interesariuszy;
  4. analiza opinii uzyskanych podczas konsultacji;
  5. poinformowanie o podjętej decyzji.

W praktyce, sposób prowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy Radzymin określają uchwały Rady Miejskiej i zarządzenia Burmistrza, które regulują zasady i tryb przeprowadzania konsultacji, obowiązujące procedury, zakres czasowy i merytoryczny.

Konsultacje społeczne pełnią bardzo ważne  funkcje społeczne.  Są to:

  1. funkcja Informacyjna – polegającą na dostarczaniu mieszkańcom informacji o planowanych przedsięwzięciach;
  2. funkcja partycypacyjna – polegająca na współudziale mieszkańców w różnego typu decyzjach z zakresu zarządzania gminą;
  3. funkcja identyfikacyjna – polegającą na określaniu potrzeb i interesów mieszkańców;
  4. funkcja kreująca i korygująca  – polegającą na poszukiwaniu nowych (często lepszych) rozwiązań  oraz zmianie dotychczasowych polityk publicznych - w oparciu o wnioski wynikające z konsultacji społecznych;
  5. funkcja organizacyjna – polegająca na poprawie usług publicznych w oparciu o oceny przedstawiane przez mieszkańców podczas konsultacji społecznych;
  6. funkcja edukacyjna – polegająca na zwiększeniu wśród mieszkańców wiedzy na temat partycypacji społecznej;
  7. funkcja prewencyjna – polegająca na  zmianie/ weryfikacji planowanych przedsięwzięć – tak aby odpowiadały one w jak największym stopniu oczekiwaniom i potrzebom społecznym.

Obowiązek prowadzenia konsultacji społecznych wynika z zasad ustawy zasadniczej - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, do których zaliczamy  w szczególności:  

  1. zasadę suwerenności narodu;
  2. zasadę demokratycznego państwa prawnego;
  3. zasadę społeczeństwa obywatelskiego;
  4. zasadę społecznej gospodarki rynkowej.  

Z rozdziału II Konstytucji RP wynika również, że każda osoba pozostająca pod ochroną prawa polskiego może swobodnie wyrażać swoje poglądy, pozyskiwać i rozpowszechniać informacje, składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby (za jej zgodą) do organów władzy publicznej oraz organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej oraz korzystać z prawa dostępu do informacji o stanie i proces Obowiązek przeprowadzania obligatoryjnych  konsultacji społecznych wynika z wielu aktów prawnych. Zaliczamy do nich między innymi:  

  1. ustawę o planowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. w zakresie konsultowania przez organ samorządu gminnego z mieszkańcami gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
  2. ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. w zakresie obowiązku organów administracji publicznej konsultowania z organizacjami pożytku publicznego projektów aktów normatywnych dotyczących celów statutowych tych organizacji oraz konsultowania z radami pożytku publicznego (utworzonymi przez jednostki samorządu terytorialnego) projektów aktów normatywnych dotyczących realizacji zadań publicznych;
  3. ustawę o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. w zakresie obowiązku opracowywania i realizacji powiatowych i wojewódzkich strategii rozwiązywania problemów społecznych w oparciu o wyniki konsultacjach przeprowadzonych odpowiednio z gminami z obszaru danego powiatu oraz powiatami z obszaru danego województw;
  4. ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. w zakresie obowiązku prowadzenia przez władze publiczne polityki rynku pracy we współpracy i na podstawie dialogu z partnerami społecznymi;  
  5. ustawę o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. w zakresie obowiązku organów administracji publicznej konsultowania ze społeczeństwem dokumentów planistycznych.

Szczególne znaczenie mają regulacje dotyczące konsultacji społecznych zawarte w treści ustaw samorządowych:

  • tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin (powiatów) oraz ustalania ich granic;
  • nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalania jego granic;
  • ustalania i zmiany nazwy gmin (powiatów) oraz siedziby ich władz;
  • utworzenia oraz określenia struktury organizacyjnej i zakresu działania gminnej jednostki pomocniczej.

Gmina może przeprowadzać fakultatywne konsultacje społeczne w każdej sprawie – ważnej dla wspólnoty gminnej.

Realizacja konsultacji społecznych powinna przebiegać  w oparciu o ważne zasady i wartości, do których zalicza się :

  1. działanie dla dobra publicznego - konsultacje są prowadzone w interesie publicznym dobro publiczne wyraża interes wspólnoty samorządowej;
  2. subsydiarność (zasada pomocniczości) – oznacza, że dany szczebel władzy realizuje tylko te zadania publiczne, których efektywnie nie jest w stanie zrealizować szczebel niższy;
  3. zaufanie do obywatela i partnerstwa – konsultacje powinny umożliwiać wszystkim zainteresowanym wyrażanie opinii i współdecydowanie we wszystkich obszarach, w których jest to możliwe, co buduje zasadę partnerstwa mieszkańców z lokalnymi władzami;
  4.  niezależność stron konsultacji – wszystkie podmioty biorące udział w danych konsultacjach są  suwerenne we wzajemnych relacjach;
  5. jawność – cała procedura konsultacji powinna być podawana  do publicznej wiadomości;
  6. powszechna dostępność – do procesu konsultacji włączana jest cała społeczność lokalna;
    w przypadku konsultacji adresowanych do wąskiego grona należy zadbać o wyczerpujący dobór adresatów konsultacji;
  7. wieloetapowość -  stworzone są warunki udziału w konsultacjach  wszystkim zainteresowanym partnerom na każdym etapie konsultacji;
  8. mierzalność - kryteria oceny wyników konsultacji powinny być mierzalne;
  9. obiektywizm – procedura konsultacji jest realizowana w oparciu o kryteria merytoryczne;
  10. racjonalizm i efektywność – konsultacje powinny być tak zaplanowane aby strony biorące w nich udział mogły swobodnie i świadomie wyrażać swoją opinię i podejmować decyzje na dany temat;
  11. profesjonalizm – konsultacje powinny być prowadzone w oparciu o opracowana metodologię  minimalizującą powstawanie błędów;
  12. różnorodność form – różnorodne narzędzia i metody wpływają na skuteczność i efektywność konsultacji;
  13. przejrzystość – przedmiot konsultacji, cele, procedura powinny być jasno określone i zrozumiale dla wszystkich stron konsultacji;
  14. zintegrowanie – konsultacje powinny być zintegrowane z procesem planistycznym i projektowym, dostateczne ramy czasowe – termin konsultacji powinien być tak określony, aby każdy zainteresowany podmiot mógł wziąć w nich aktywny udział;
  15. ewaluacja przebiegu konsultacji – przebieg konsultacji powinien być poddany ocenie pod kątem zgodności osiągniętych wyników z przyjętymi założeniami.

Cele konsultacji społecznych zależą przede wszystkim od przedmiotu konsultacji, a prawidłowe ich określenie wpływa w bezpośredni sposób  na  przebieg i  skuteczność  całego procesu.  

Wyróżnia się następujące cele konsultacji społecznych:

  1. informowanie - wiąże się  z przekazaniem do publicznej wiadomości informacji o zamierzeniach i planach  władz. Bardzo istotny jest termin przekazania komunikatu – wczesna i pełna informacja umożliwia interesariuszom  aktywny udział w całym procesie konsultacyjnym;
  2. zebranie informacji poszerzających wiedzę o problemie - w celu identyfikacji problemu i uzyskaniu większego rozeznania pozwalającego  prowadzić konsultacje od etapu przygotowania założeń do danego projektu.
  3. artykulacja potrzeb mieszkańców (interesariuszy) – wiąże się z uwzględnianiem w różnych politykach społecznych , dokumentach strategicznych itp. oczekiwań i potrzeb mieszkańców;
  4. zapobieganie konfliktom społecznym (rozwiązywanie konfliktów i niwelowanie ich skutków) -  poprzez przeprowadzenie szeregu działań informacyjnych, edukacyjnych itp.
  5. uzyskanie akceptacji społecznej – cel dający mieszkańcom poczucie podmiotowości, legitymizuje decyzje władz;
  6. udział mieszkańców i grup docelowych w formułowaniu i wyborze ważnych celów – w obszarze zadań i usług publicznych, które zaspokajają potrzeby zbiorowe i indywidualne mieszkańców;
  7. ocena skutków decyzji  - realizacja tego celu polega na  zebraniu danych pozwalających oszacować koszty i korzyści wynikające z realizacji  danego przedsięwzięcia/projektu;
  8. poznanie opinii mieszkańców - jest to cel  główny konsultacji, stanowiący niejednokrotnie podstawę dla planowania przedsięwzięcia. 

Do najpopularniejszych metod konsultacji społecznych można zaliczamy:

  1. publiczne wezwanie do zgłaszania opinii - polega na podaniu do publicznej wiadomości tematu konsultacji społecznych z wezwaniem do zgłaszania uwag - drogą korespondencyjną (poczta elektroniczna, poczta tradycyjna) z zastosowaniem  formularza;
  2. publiczne spotkania z mieszkańcami, czyli  otwarte spotkania, o których mieszkańcy informowani są  poprzez okolicznościowe  ogłoszenia, obwieszczenia i zaproszenia do udziału w spotkaniach;
  3. wysłuchanie publiczne - polega na zaproszeniu do udziału w spotkaniu konsultacyjnych wybranej grupy osób albo przedstawicieli organizacji. Konsultacje tego typu nie mają więc charakteru otwartego dla wszystkich;
  4. jakościowe badania opinii publicznej - jest to metoda oparta o narzędzia statystyczne i naukowo opracowaną metodykę;
  5. konsultacje eksperckie – polegają na włączeniu do procesu konsultacji niezależnych osób, które mogą zaprezentować opinię „zewnętrzną” w stosunku do możliwych stanowisk prezentowanych przez władzę lokalną i  interesariuszy;
  6. warsztaty obywatelskie i konferencje – metoda ma przede wszystkim na celu wypracowywanie wspólnych stanowisk w trakcie wspólnych spotkań;
  7. wizyty studyjne - metoda polegająca na prezentacji przedstawicielom mieszkańców podobnych rozwiązań wdrożonych na innym  terenie.
  8. badania reprezentatywne - czyli standardowe badania opinii publicznej oparte na założeniach statystycznych. Zaliczamy do nich np. sondaże;
  9. referenda - forma demokracji bezpośredniej, w której udział mogą wziąć wszyscy obywatele posiadający zdolność prawną.

Opracowanie:
Halina Grzelak – Referat Partycypacji i Polityki Społecznej

Powrót na górę strony